26 mei 2026

‘Elk kind verdient de kans om de wereld te ontdekken’

‘Juf, wat is een weiland?’ Het is een vraag die leerkrachten soms echt krijgen. Niet omdat kinderen niet opletten, maar omdat ze nooit buiten hun eigen wijk of woonplaats komen. Ze kennen een weiland alleen van foto's en een bos alleen uit een boek. 

‘Het klinkt misschien absurd, maar dit soort verhalen horen we steeds vaker', vertelt Berbe Olijerhoek, relatiemanager bij het Jeugdeducatiefonds. ‘Voor sommige kinderen is hun buurt letterlijk de hele wereld. Daardoor missen ze ervaringen die onmisbaar zijn voor hun ontwikkeling.’

Als je wereld klein blijft
Dat kinderen weinig van hun omgeving zien, heeft vaak te maken met armoede. Gezinnen hebben bijvoorbeeld geen geld voor uitstapjes, vervoer of vakanties. Daardoor blijven veel kinderen dicht bij huis. Volgens Berbe gaat het om meer dan het missen van leuke uitjes. ‘Kinderen ontwikkelen hun nieuwsgierigheid en voorstellingsvermogen juist door nieuwe plekken en ervaringen. Het helpt ze omgaan met onbekende situaties, prikkelt hun creativiteit en vergroot hun wereldbeeld.'

Ook voor taalontwikkeling zijn ervaringen belangrijk. ‘Woorden krijgen pas echt betekenis als je ze ergens aan kunt koppelen', legt Berbe uit. 'Als je ooit door een bos hebt gelopen, begrijp je pas echt wat het betekent. Als je een plek of ervaring alleen uit een boek kent, blijft de taal abstract.' 

Leerkrachten merken dat verschil ook in de klas. Lesstof blijft beter hangen als kinderen iets zelf hebben gezien of meegemaakt. ‘Een geschiedenisles over de Romeinen of een uitleg over gezonde voeding wordt veel begrijpelijker als je een keer in het Archeon of in een moestuin bent geweest.'

Voor het eerst naar zee
Brugfunctionaris Jeanette van Muijden van IKC Carrousel in Zevenaar ziet regelmatig hoe beperkt de leefwereld van sommige leerlingen is. ‘Vorig jaar gingen we met groep 7 op kamp naar Egmond aan Zee,’ vertelt ze. ‘Voor alle leerlingen was het de eerste keer dat ze de Nederlandse zee zagen.’

Toen de klas na een lange reis het strand bereikte, gebeurde er iets bijzonders. 'De kinderen begonnen spontaan te klappen en juichen voor de zee. Ze waren zó enthousiast, ik kreeg er een brok van in m’n keel.’ 

Het bezoek maakte veel indruk. ‘Een leerling zei: 'Kijk juf, de zee komt naar me toe en gaat weer bij me weg.’ Dat trof me. Je kunt eb en vloed wel uitleggen vanuit een boek, maar als je kinderen het zelf ervaren, komt het pas echt binnen.’

Meer zelfvertrouwen
Nieuwe ervaringen geven kinderen ook meer durf en zelfvertrouwen, vertelt Jeanette. ‘Sommige kinderen waren bijvoorbeeld nog nooit met de trein geweest. Nu weten ze: ik kan dit.' Ook ziet ze kinderen tijdens zulke uitstapjes echt ontspannen. 'Een paar kinderen vertelden bij het ontbijt dat ze eindelijk eens rustig hadden geslapen, omdat hier geen geschreeuw was.’

Volgens Berbe delen kinderen tijdens schoolreisjes of kamp soms ook makkelijker over hun thuissituatie. ‘Wanneer kinderen zich veilig voelen en even zorgeloos kind kunnen zijn, komen zulke verhalen vaak vanzelf naar boven. Ze delen dan bijvoorbeeld dat er thuis geen geld is voor eten of dat ze geen eigen bed hebben. Dat is schrijnend, maar daardoor kunnen ze wel beter geholpen worden.’

Het verschil maken
Uitstapjes maken dus een groot verschil, maar ze kosten geld. En juist op scholen met veel leerlingen die in armoede opgroeien, is daar vaak te weinig budget voor.

‘Omdat de ouderbijdrage vrijwillig is, komt juist op deze scholen vaak te weinig geld binnen’, legt Berbe. uit ‘Daardoor kunnen veel scholen geen schoolreisjes, excursies of andere uitstapjes meer organiseren. Terwijl dit juist de kinderen zijn die zulke ervaringen vaak óók niet van huis uit meekrijgen.'

Daarom ondersteunt het Jeugdeducatiefonds scholen met budget om excursies, schoolreisjes en andere activiteiten buiten de klas te organiseren. 'Zo’n ervaring doet er echt toe', zegt Berbe. 'Het gaat uiteindelijk om kansen. De wereld van kinderen mag niet ophouden bij de grenzen van hun wijk. Elk kind verdient de kans om de wereld te ontdekken.’

* Om de privacy van kinderen die we helpen te beschermen, gebruiken we geen echte foto's.

Naar actueel pagina