26 mei 2026

‘Elk kind verdient de kans om de wereld te ontdekken’

‘Juf, wat is een weiland?’ Het is een vraag die leerkrachten soms echt krijgen. Niet omdat kinderen niet opletten, maar omdat ze nooit buiten hun wijk of woonplaats komen. Ze kennen een weiland alleen uit een boek en een koe alleen van foto’s. 

'Het klinkt misschien absurd, maar dit soort verhalen horen we steeds vaker', vertelt Berbe Olijerhoek, die als relatiemanager bij het Jeugdeducatiefonds veel contact heeft met scholen. ‘Voor sommige kinderen is hun buurt letterlijk de hele wereld. Daardoor missen ze ervaringen die onmisbaar zijn voor hun ontwikkeling.’

Als je wereld klein blijft
Dat kinderen weinig van hun omgeving zien, heeft vaak te maken met armoede. Gezinnen hebben bijvoorbeeld geen geld voor uitstapjes, vervoer of vakanties. Daardoor blijven veel kinderen dicht bij huis. Berbe: ‘De gevolgen gaan veel verder dan het missen van gezellige uitjes. Kinderen ontwikkelen hun nieuwsgierigheid en voorstellingsvermogen door nieuwe plekken en ervaringen. Het helpt ze omgaan met onbekende situaties, prikkelt hun creativiteit en beïnvloedt hoe ze de wereld zien en beleven. Dat zijn heel wezenlijke dingen.’

Woorden krijgen betekenis
Ervaringen spelen ook een belangrijke rol in hoe kinderen taal leren begrijpen. ‘Veel woorden krijgen pas betekenis als je ze ergens aan kunt koppelen,’ legt Berbe uit. ‘Als je ooit door een bos hebt gelopen, begrijp je pas echt wat het betekent. Maar als je een plek of ervaring alleen uit een boek kent, blijft de taal abstract.’

Leerkrachten merken dat verschil ook in de klas. Lesstof blijft beter hangen bij kinderen die iets in het echt hebben gezien en ervaren. ‘Als een kind een koe alleen kent uit een verhaaltjessom, is het lastig om je daar echt iets bij voor te stellen. Een geschiedenisles over de Romeinen of een uitleg over gezonde voeding wordt veel begrijpelijker als je een keer in het Archeon of in een moestuin bent geweest.’

Voor het eerst naar zee
Brugfunctionaris Jeanette van Muijden van basisschool IKC Carrousel in Zevenaar herkent dat. Zij ziet regelmatig hoe beperkt de leefwereld van sommige leerlingen is. ‘Vorig jaar gingen we met groep 7 op kamp naar Egmond aan Zee,’ vertelt ze. ‘Voor deze klas was dat veel meer dan een leuk uitje: het was voor alle leerlingen de eerste keer dat ze de Nederlandse zee zagen.’

Toen ze na een lange reis bij de zee aankwamen, gebeurde er iets bijzonders. 'Zonder dat ik iets zei, vormden de kinderen een rij en begonnen ze te klappen en juichen voor de zee. Ze waren zó enthousiast, ik kreeg er een brok van in m’n keel.’ 

Het strandbezoek maakte zichtbaar impact. ‘Kijk juf, de zee komt naar me toe en gaat weer bij me weg’, zei één van de kinderen verwonderd. Dat trof me. Je kunt wel uit een boek uitleggen wat eb en vloed is, of hoe zand aan je voeten blijft kleven, maar als je het zelf ervaart, komt het pas echt binnen.’

Eindelijk ontspannen
Nieuwe ervaringen geven kinderen ook meer lef en zelfvertrouwen, vertelt Jeanette. ‘Veel kinderen waren bijvoorbeeld nog nooit met de trein geweest. Nu weten ze: ik heb dit met de juf gedaan, dus ik kan dit. Je ziet ze soms ook voor het eerst echt ontspannen. Een paar kinderen vertelden bij het ontbijt dat ze eindelijk eens rustig konden slapen, omdat hier geen geschreeuw was.’

Berbe vult aan: ‘Wanneer kinderen zich veilig voelen en even onbezorgd kind kunnen zijn, komen er ook vaak verhalen naar boven over hun thuissituatie. Ze delen dan bijvoorbeeld dat er thuis geen geld is voor eten of dat ze geen eigen bed hebben. Dat is schrijnend, maar daardoor kunnen ze wel beter geholpen worden.’

De rol van scholen
Uitstapjes maken dus een groot verschil voor de ontwikkeling van kinderen. Scholen kunnen de leefwereld van kinderen zo helpen vergroten én bijdragen aan hun sociaal-emotionele ontwikkeling. Maar een dagje weg is niet gratis – en budget is op school lang niet altijd beschikbaar.

‘Omdat de ouderbijdrage vrijwillig is, komt er op scholen waar relatief veel kinderen in armoede opgroeien vaak te weinig geld binnen’, vertelt Berbe. ‘Daardoor kunnen veel scholen geen schoolreisjes, excursies of andere uitstapjes meer organiseren. Juist voor deze kinderen is dat een gemis, omdat zij zulke ervaringen vaak niet van huis uit meekrijgen.’

‘Het gaat om kansen’
Daar kan het Jeugdeducatiefonds het verschil maken. ‘Scholen kunnen een aanvraag bij ons indienen voor een uitstapje met de klas: van een excursie in de natuur tot een educatief museumbezoek of een dag naar de Efteling – er is van alles mogelijk.

Berbe: ‘Zo’n ervaring doet er echt toe. Naast de positieve impact op hun ontwikkeling, krijgen kinderen ook de ruimte om even zorgeloos kind te zijn. Uiteindelijk gaat het om kansen. De wereld van kinderen mag niet ophouden bij de grenzen van de wijk waarin ze opgroeien. Elk kind verdient de kans om de wereld te ontdekken.’

* Om de privacy van kinderen die we helpen te beschermen, gebruiken we geen echte foto's.

Terug